نياز مادران باردار به ورزش

زن ميانسال در حالي كه روي صندلي نشسته است با تعجب به دختر جوانش مي نگرد كه در حال انجام حركات كششي و نرمشي است. دختر او باردار است و مادر از آن نگراني دارد كه انجام ورزش به سلامت او و جنينش آسيب برساند. اما دخترش اطمينان مي دهد كه حركاتي كه انجام مي دهد، نه تنها مخاطره آميز نيست بلكه به آمادگي براي زايمان طبيعي وحتي، تولد نوزادي قويتر كمك مي كند. براي همين، مادرش را با خود به يك سالن ورزشي ويژه آورده است كه تمام ورزشكارانش، مادران باردار جواني هستند كه هر كدام در انتظار تولد فرزند لحظه شماري مي كنند.
زن ميانسال براي نخستين بار است چنين صحنه اي را مي بيند. او به ياد زماني مي افتد كه خودش باردار بود اما همه مي گفتند او نبايد كوچكترين تحركي داشته باشد، چون زنان حامله، 'بار شيشه' دارند.
مادر زماني را به خاطر مي آورد كه هنگام حاملگي حتي كارهاي خانه را نيز به ندرت انجام مي داد چون همواره كساني براي كمك به او در آنجا بودند. آنها آماده بودند تا تا هر چيزي را كه مادر باردار مي خواست، به اصطلاح به دستش بدهند تا مبادا آب در دلش تكان بخورد.
اما، براي نسل جديد مادران گويا همه چيز در حال تغيير است و پزشكان توصيه مي كنند زنان باردار نه تنها بايد تحرك داشته باشند، بلكه حتي برنامه هاي ويژه ورزشي براي آنان از سوي بيمارستانها و مراكز بهداشتي كشور در حال اجرا و توسعه است.
در اين زمينه، از سال 1377 طرحي موسوم به 'دوستدار مادر' در برخي بيمارستانها و زايشگاههاي سطح كشور از سوي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به اجرا درآمده است كه كمك مي كند زنان با انجام برخي حركات ورزشي، ضمن كاهش درد، زايمان موفقتري داشته باشند.
اينگونه حركات حتي با حضور زنان در وان يا استخرهاي كوچك آب براي كاهش درد آنان هنگام زايمان نيز همراه است.
اما اين روند نيز به سرعت در حال پيشرفت و بهبودي است، به گونه اي كه برخي بيمارستانها در حال روي آوردن به ارايه برنامه هاي ويژه ورزشي براي مادران حتي از اواسط دوران حاملگي هستند.
كارشناسان مي گويند زناني كه در اينگونه برنامه ها حضور مي يابند، در مقايسه با ديگر زنان باردار كه ورزش نمي كنند بسيار فرز و سريع بوده و احساس سبكي دارند. در عين حال،اثري از افسردگي و ترس نيز در آنها ديده نمي شود و انگار نه انگار كه بار شيشه حمل مي كنند.
شايد تصور عمومي در جامعه اين باشد كه زن باردار فردي داراي وزن سنگين است كه به سختي نشست و برخاست مي كند و همچون گذشته قادر به انجام كارهاي روزانه خويش همچون خريد، امور خانه داري ، فعاليت هاي بيرون از خانه و ورزش نيست.
'
معصومه رضايي' بانوي ميانسالي كه بتازگي از مركز ورزشهاي ويژه زنان باردار در تهران ديدن كرده است، مي گويد: با اين شرايطي كه الآن مي بينم وضعيت دخترم در دوران بارداري بسيار بهتر از من است و اصلا قابل مقايسه نيست.
وي مي افزايد: آن زمان ها كسي اصلا فكر نمي كرد يك زن باردار مي تواند ورزش مخصوص خود را انجام دهد و يا در استخر شنا كند. اصلا زمان ما اين امكانات نبود . اين در حالي است كه امروز كه با دخترم به اين مكان آمده ام مشاهده مي كنم كه وي ، تحت نظر يك مربي، حركات كششي و نرمشي مناسبي را انجام مي دهد و پس از اين ورزش، تحت نظر يك مربي مجرب ديگر شنا مي كند و در استخر نيز به ورزش هاي مخصوص مي پردازد تا براي يك زايمان طبيعي آمادگي داشته باشد.
وي مي افزايد: زماني كه خودم باردار بودم بسيار احساس سنگيني و بي حسي مي كردم . گاهي اوقات دچار ورم هاي عجيب و غريبي مي شدم. كف پايم خواب مي رفت و احساس گرفتگي در عضلات پا به ويژه در بخش ساق پا داشتم .اين در حالي است كه دخترم به علت اينكه ورزش مي كند، هيچ كدام از اين حالات زمان بارداري من را ندارد.
'
ريحانه حدادي' مادر جواني است كه اين روز ها 21 هفتگي بارداري خود را مي گذراند. وي كه براي نخستين بار است كه قدم به باشگاه مادران جوان مي گذارد، بسيار هيجان زده است. ريحانه از اينكه ديگر مادران جوان شبيه خود را در يك جمع مي بيند، اظهار رضايت مي كند و مي گويد: از اين حيث كه تحت نظر مربيان با تجربه ورزش مي كنم و از آنها در خصوص جنين و مراقبت از آن نكات تازه اي ياد مي گيرم بسيار خوشحال هستم.
وي كه به علت بارداري، كمي نيز افسرده شده است، مي افزايد: به رغم اينكه امروز نخستين جلسه شركت در كلاس هاي ورزشي است اما احساس خيلي خوبي دارم و فكر مي كنم افسردگي و ترس از زايمان نيز كم كم از ذهنم بيرون برود زيرا در اينجا مادران ديگري را مي بينم كه در شرايطي همچون من بسر مي برند اما اصلا حالت افسردگي و ترس را ندارند.
'
غزل يوسفي ' ديگر مادر جوان است كه واقعا كسي باور نمي كند كه هفته سي ونهم بارداري ( ماه نهم) را مي گذراند. وي اظهار مي دارد كه ورزش را از 16 هفتگي بارداري خود آغاز كرده است. غزل كه داوطلب زايمان طبيعي نيز به شمار مي آيد، با اطمينان اظهار مي دارد كه بر اثر ورزش طي اين دوران، دچار افسردگي نشده و از اسپاسم عضلاني نيز رها بوده است.
وي در ادامه مي گويد: گاهي اوقات آنقدر سريع كارهاي خودم از جمله كارهاي منزل و خريد را انجام مي دهم كه همسرم به بارداري من شك مي كند.
وي در حالي كه لبخند مي زند اظهار مي دارد: بسياري از افراد كه همسر من نيز از جمله آنها هستند تصور مي كنند، يك زن باردار نبايد از جايش تكان بخورد اما من به علت ورزش هاي دوران بارداري از بسياري از مشكلات زنان باردار به كنار بودم.
وي كه روز هاي آخر بارداري خود را طي مي كند مي گويد: در زمان حاضر هفته اي يك بار براي ورزش به اين مكان مي آيم اما اگر يك هفته به هر دليلي ورزش نكنم با كمال تعجب احساس ورم مي كنم. اين در حالي است كه با ورزش كردن اصلا دچار ورم دوران بارداري نشده ام.
 وي مي گويد: هنگامي كه ورزش مي كنم وضعيت تغذيه ام نيز بهبود مي يابد زيرا يك زن باردار كه زياد مي خوابد و ورزش نمي كند صبحانه نيز دير ر مي خورد و در پي آن ناهار و شام وي نيز به تعويق مي افتد اين در حالي است كه با ورزش تمام اين مشكلات حل مي شود.
غزل به برعكس شدن حالت جنين در شكم( در اين حالت سر جنين به سمت بالا و پاهاي آن نيز به سمت پايين شكم مادر قراردارد) طي هفته سي و دوم بارداري خود اشاره كرد كه با ورزش كردن اين وضعيت را تحت نظر مربي هاي خود به حالت عادي برگرداند.
'الهام معماري ' مسوول بخش آكوا ژيمناستيك ( حركت ورزشي در آب) در گفت و گویی،مي گويد: مادران باردار را از 15 هفتگي با نامه پزشك متخصص زنان و زايمان در كلاس هاي ورزشي پذيرش مي كنيم.
وي مي افزايد: نبض جنين و فشار مادر در ابتداي هر جلسه اي كه مادر باردار در اين كلاس ها شركت مي كند ارزيابي مي شود و در صورتيكه مادر و جنين در سلامت ،باشند اجازه ورزش به آنها داده مي شود.
مسوول اين بخش هم چنين مي گويد: پس از ارزيابي مادر كلاس هاي آيروبيك (هوازي) كه در اين كلاس ها حركات نرمشي و كششي ويژه زنان باردار براي آنها در نظر گرفته شده است،برگزار مي شود و پس از اين كلاس ، نوبت به كلاس شنا براي مادر مي رسد كه در اين كلاس ها نيز برخي حركات ورزشي براي آنها در آب آموزش داده مي شود.
وي با اشاره به عارضه كمردرد در مادران باردار مي گويد: از آنجا كه با بزرگ شدن شكم، كمر، دچار قوس مي شود مادران به كمر درد دچار مي شوند اما ورزش به كاهش كمر درد در اين مادران كمك مي كند.
وي همچنين گرفتگي ماهيچه پا ( به ويژه در ناحيه ساق پا )، اضافه وزن بيش از حد، ورم، واريس ، يبوست و افسردگي را ازجمله ديگر مشكلات مادران باردار عنوان مي كند كه مادر در دوران بارداري با ورزش كردن در حد قابل توجهي مي تواند از اين مشكلات رهايي يابد.
مسوول بخش آكوآژيمناستيك همچنين اظهار مي دارد: چيزي كه خيلي مهم است تاثير مثبت ورزش در كمك به زايمان طبيعي است و به همين علت است كه تقريبا نيمي از مادران شركت كننده در اين كلاس ها داوطلب زايمان طبيعي هستند.
وي مي گويد : مادر در اين كلاس ها تنفس كردن صحيح را ياد مي گيرد زيرا به علت وضعيت متفاوتش به راحتي يك فرد عادي نمي تواند نفس بكشد اما مربي به مادر ياد مي دهد كه چگونه تنفس خود را كنترل كرده و چگونه در هنگام زايمان طبيعي نفس بكشد كه در فرايند تنفس صحيح دردش كنترل شده و زايمان راحت تري داشته باشد.
'شفيقه اصغري' مربي آيروبيك و آمادگي جسماني كه چهار سال است مربي گري آمادگي جسماني مادران باردار را برعهده دارد، مي گويد: آموزش آمادگي جسماني به يك مادر باردار بسيار سخت تر از يك فرد عادي است زيرا يك مربي بايد نه تنها مادر را تحت آموزش حركات ورزشي قرار دهد بلكه بايد مراقب تمام حالات و روحيات وي نيز باشد.
وي با بيان اينكه بدن هاي قوي درد كمتري را احساس مي كنند خاطرنشان مي كند كه مادر بارداري كه حركات كششي و نرمشي را در طول دوران بارداري و البته تحت نظر مربي انجام مي دهد، نسبت به مادر بارداري كه فقط روي زمين مي نشيند و كار كمتري انجام مي دهد، مقاومت بيشتري در مقابل درد داشته و زايمان راحت تري نيز دارند.
وي قدرت تنفسي مادر در هنگام زايمان ( كنترل دم و بازدم) و بالا رفتن سطح اعتماد به نفس و كاهش استرس را از جمله ديگر مزاياي ورزش در دوران بارداري عنوان مي كند.
دكتر 'صفيه عشوري مقدم' متخصص زنان و زايمان در رابطه با ورزش بانوان باردار اظهار مي دارد: تصور غلطي كه در جامعه وجود دارد اين است كه مادر باردار بايد از كمترين تحرك برخوردار باشد به همين علت خيلي از زنان، پس از مطلع شدن از بارداري خود از انجام فعاليت هاي قبلي خود خودداري مي كنند.
دكتر عشوري مقدم مي گويد: متاسفانه اين تصور غلط در جامعه حاكم است كه به عنوان مثال اگر يك زن باردار حتي راه برود ممكن است جنين را سقط كند اين در حالي است كه يك قانون كلي وجود دارد و آن اين است كه زن باردار مي تواند فعاليت قبلي خود را از جمله كشاورزي، خانه داري و ورزش را به شرط آنكه خسته نشود و همچنين سلامت وي نيز به خطر نيافتد و تعادلش بهم نخورد، انجام دهد.
وي خستگي پذيري را از جمله ويژگي هاي زنان باردار عنوان مي كند و مي گويد: از آنجا كه زنان باردار زوتر از افراد عادي خسته مي شود بايد مراقب باشد كه فعاليت هاي خود را تاجايي كه خسته نشوند انجام دهند.
وي در خصوص مزاياي ورزش در بانوان باردار مي گويد: ورزش باعث افزايش ضربان قلب و برون دهي قلب (حاصلضرب ضربان قلب بعلاوه حجم ضربه اي قلب) مي شود و اين موضوع باعث مي شود تا خون بيشتري به اعضاي بدن برسد كه رحم از جمله اين اعضا است.

وي در ادامه مي گويد: با افزايش خون رساني به رحم، جنين سالم تر و رشد آن بهتر از ساير جنين هاي مادراني كه ورزش نمي كنند، است.
اين متخصص زنان و زايمان ،به ورزش شنا براي مادر باردار اشاره مي كند و آن را از جمله ورزش هاي مناسب براي اين مادران عنوان مي كند و مي افزايد : از آنجا كه در آب ، زانو ها و پاها تحت تاثير سنگيني وزن مادر قرار ندارند ، شنا مي تواند ورزش مناسبي براي مادر باشد اما مادر باردار بايد به اين موضوع نيز توجه كند كه در سطوح لغزنده، مواظب باشد كه تعادلش به هم نخورد و به اصطلاح سر نخورد.
وي همچنين به تعادل وزن مادر ورزشكار اشاره مي كند و مي افزايد:آن دسته از مادران بارداري كه چاق هستند احتمال سزارين براي آنها بيشتر است اما مادراني كه از وزن متناسب تري برخوردار هستند راحت تر زايمان طبيعي را انجام مي دهند و درد كمتري را تحمل مي كنند.
وي به خطر ديابت بارداري در مادران چاق اشاره مي كند و مي گويد:احتمال ابتلا به ديابت بارداري در مادر بارداري كه از عدم تحرك و فعاليت كافي برخوردار است بيشتر است و نوزادي كه از اين مادران متولد مي شود به طرز كاذب داراي اضافه وزن است.
وي مي افزايد: نوزادان مادران چاق و مبتلا به ديابت بارداري ممكن است به عنوان مثال با وزن بالا مثلا چهار كيلوگرم به دنيا بيايند اما بيشترين تجمع چربي در اين نوزادان در ناحيه شانه ها و كتف هايشان است و همين موضوع باعث مي شود كه جنين هنگام به دنيا آمدن به دليل بزرگي شانه دچار مشكل شود و احتمال مرگ وي بيشتر است.

دكتر عشوري در پاسخ به اين سوال مبني براينكه كدام دسته از مادران باردار از ورزش كردن منع مي شوند ، مي گويد: تعداد معدودي از زنان باردار از ورزش منع مي شوند.
به گفته اين پزشك متخصص ، فقط آن دسته از مادراني كه داراي سابقه و مشكلاتي در زايمان هاي قبلي از جمله سقط مكرر، زايمان زودرس و ناراحتي هاي قلبي - عروقي يا قلبي - تنفسي هستند از ورزش كردن منع مي شوند اما براي ساير مادران منعي وجود ندارد.
دكتر 'فاطمه رخشاني' مدير كل آموزش و ارتقا سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي نيز در گفت و گویی ،بر لزوم تحرك و ورزش بانوان در دوران بارداري تاكيد مي كند.
دكتر رخشاني اظهار مي دارد:‌ ورزش، در اين دوران باعث حفظ شادابي، كاهش افسردگي و نگراني هاي اين دوران براي مادر مي شود.

وي مي گويد:‌هنگامي كه مادران باردار، در يك جمع دوستانه با هم ورزش مي كنند نه تنها به حفظ و ارتقا سلامتي خود و جنين خود كمك مي كنند بلكه تجربيات خود را نيز به همديگر منتقل مي كنند.
با اين حال، مشكلي كه اكنون براي ورزش زنان باردار وجود دارد، آن است كه كلانشهري به بزرگي تهران مكانهاي مناسبي براي انجام ورزشهاي مناسب براي آنان ندارد و در حال حاضر فقط يك مركز به چنين كاري اقدام كرده است. 

منبع : ایرنا



پر بیننده ترین اخبار

  1. روز
  2. هفته
  3. ماه

تبلیغ پاپ آپ

©2020 شرط مهم سلامت یک جامعه توانمندی مردم در جستجو، دریافت و به کار گیری اطلاعات سلامت است، مجله پزشکی مادر، شریک سلامت جامعه ایرانی است.